บทเรียนเบื้องต้น

ตัวอย่างสระต่าง ๆ ในระบบการเขียนอักษรล้านนา

ตัวอย่างการเขียนอักษรล้านนา

 

ตัวอย่างการใช้สระ ใ (ไอไม้ม้วน) ในระบบการเขียนอักษรล้านนา

ตัวอย่างการใช้สระ ใ (ไอไม้ม้วน)

 

บทเรียนเบื้องต้น


การผสมอักษร

1. การผสมพยัญชนะต้นกับสระ

ในการผสมอักษรอย่างแรกเริ่มคือ การผสมระหว่างพยัญชนะต้นและสระ ในแง่ภาษาล้านนาแล้วอักษรที่ใช้เป็นพยัญชนะต้นได้แก่พยัญชนะในหมู่พยัญชนะวรรค รวมทั้ง พยัญชนะพิเศษ ที่เพิ่มจากพยัญชนะวรรค โดยวิธีการผสมอักษรที่คล้ายกันกับในภาษาไทยมาตรฐาน

2. การผสมพยัญชนะต้น สระ และตัวสะกด

ตัวสะกดนี้ ล้านนาเรียกว่า “มิตไสร” เช่นเรียก “ก” ที่เป็นตัวสะกดว่า “กอ มิตไสร” , “ด” สะกด เรียก “ดอ มิตไสร” , “ม” สะกดเรียก “มอ มิตไสร” เป็นต้น

พยัญชนะที่ใช้เป็นตัวสะกดหรือเป็นหน่วยเสียงท้ายคำนั้น เป็นไปอย่งเดียวกับภาษาไทยมาตรฐาน ดังตัวอย่างดังนี้

การผสมพยัญชนะต้น สระ และตัวสะกด

3. ตำแหน่งของสระ พยัญชนะต้น และตัวสะกด

จากการขานศัพท์ที่ระบุถึงการเขียนอักษรล้านนานั้น เห็นว่าสระเป็น “แม่” หรือที่บรรจุของพยัญชนะ กล่าวคือ สระต่าง ๆ จะมีตำแหน่งตายตัวอยู่แล้ว ในการผันอักษรหรือการ “แจกแม่อักขระ” นั้นจะเป็นเพียงการบรรจุพยัญชนะต้นลงไปในตำแหน่งที่กำหนดเท่านั้น ก็ถือว่าเป็นการฝันอักษรหรือสร้างศัพท์ได้ครบถ้วนตามวิธีการแล้ว ส่วนตัวสะกดนั้น โดยทั่วไปแล้วจะอยู่ด้านล่างของพยัญชนะต้น และนิยมใช้อักษรตัวเชิงเป็นตัวสะกด ยกเว้นว่า มีรูปสระอยู่ด้านล่างของพยัญชนะต้นอยู่แล้ว ตัวสะกดนั้นจะปรากฎอยู่ด้านหลังของพยัญชนะต้น และปรากฎในรูปอักษรปกติ แต่หากจะดูตามวิธีการเขียนปัจจุบันแล้วจะเห็นว่าในการเขียนศัพท์ด้วยอักษรล้านนานั้น ตำแหน่งของสระจะปรากฎอยู่ในด้านต่าง ๆ ของพยัญชนะต้น คือ ปรากฎอยู่ด้านหน้า ด้านหลัง ด้านบน ด้านล่าง แต่ก็มีสระบางสระที่ประกอบกระหนาบพยัญชนะต้นอยู่ ตำแหน่งที่รูปสระปรากฎอยู่นี้จะมีส่วนสัมพันธ์กับตำแหน่งของตัวสะกดอีกด้วย

รูปสระอยู่ด้านหน้าของพยัญชนะต้น

รูปสระอยู่ด้านหน้าของพยัญชนะต้น

รูปสระอยู่ด้านหลังของพยัญชนะต้น

รูปสระอยู่ด้านหลังของพยัญชนะต้น

รูปสระอยู่ด้านบนของพยัญชนะต้น

รูปสระอยู่ด้านบนของพยัญชนะต้น

รูปสระอยู่ด้านล่างของพยัญชนะต้น

รูปสระอยู่ด้านล่างของพยัญชนะต้น

พยัญชนะเปลี่ยนรูป

พยัญชนะในระบบอักษรธรรมล้านนาที่ปรากฎในฐานะพยัญชนะต้นแม้จะมีความกว้างแตกต่างกันไปบ้าง แต่ความสูงของพยัญชนะเหล่านั้นจะต้องเท่ากันเสมอ แต่เมื่อใดที่พยัญชนะเหล่านั้นมิได้ปรากฎในฐานะของพยัญชนะต้นแล้ว พยัญชนะเหล่านั้นจะมีขนาดหรือรูปร่างที่แตกต่างไป ดังนี้

1. อักษรที่ใช้เป็นตัวสะกดซึ่งอยู่ใต้พยัญชนะต้นและมีลักษณะโค้งคุ้มหรือคว่ำ จะมีขนาดย่อมกว่าอักษรที่ใช้เป็นพยัญชนะเป็นต้น 80 %

2. อักษรที่ใช้เป็นตัวสะกดซึ่งอยู่ใต้พยัญชนะต้นและมีลักษณะหงายหรือเปิดส่วนบน นอกจากจะมีขนาดย่อมกว่าพยัญชนะต้นประมาณ 20% แล้ว ยังนิยมต่อส่วนหางของอักษรนั้นให้สูงขึ้นมาเสมอกับพยัญชนะต้นคือ

พยัญชนะเปลี่ยนรูป

3. อักษรที่เปลี่ยนรูปร่างลักษณะไปเป็นตัวเชิง คือ

อักษรที่เปลี่ยนรูปร่างลักษณะไปเป็นตัวเชิง คือ

4. อักษรที่เปลี่ยนรูปไปจากเดิมเมื่อทำหน้าที่อื่น คือ

อักษรที่เปลี่ยนรูปไปจากเดิมเมื่อทำหน้าที่อื่น

 

อักษรพิเศษ

ในระบบที่เขียนด้วยอักษรธรรมล้านนานั้น มีอักษรบางตัวที่มีลักษณะเฉพาะ เช่น

อักษรพิเศษ

 

เครื่องหมาย
อักษรล้านนานั้นมีเครื่องอยู่จำนวนหนึ่งที่ใช้เขียนกำกับคำศัพท์ เพื่อช่วยให้สามารถบันทึกเสียงและภาษาล้านนาเป็นไปอย่างชัดเจนและสมบูรณ์ คือ

เครื่องหมาย

 

ตัวเลข

ตัวเลขที่ใช้ในการเขียนอักษรล้านนามีอยู่ 2 ระบบ คือ เลขโหรา ใช้ในการเขียนบอกจำนวนในเอกสารต่าง ๆ ทั่วไป ส่วนเลขในธัมม์นิยมใช้เขียนกับเรื่องราวทางศาสนา ซึ่งมักจะเป็นเอกสารประเภทใบลาน

ตัวเลข

 

<!– /* Font Definitions */ @font-face {font-family:”Angsana New”; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:roman; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-2130706429 0 0 0 65537 0;} @font-face {font-family:”Cordia New”; panose-1:2 11 3 4 2 2 2 2 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-2130706429 0 0 0 65537 0;} @font-face {font-family:”Cambria Math”; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:roman; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1610611985 1107304683 0 0 415 0;} @font-face {font-family:Calibri; panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-520092929 1073786111 9 0 415 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:””; margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:10.0pt; margin-left:0cm; text-indent:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; mso-bidi-font-size:14.0pt; font-family:”Calibri”,”sans-serif”; mso-fareast-font-family:Calibri; mso-bidi-font-family:”Cordia New”;} h2 {mso-style-priority:9; mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-link:”หัวเรื่อง 2 อักขระ”; mso-margin-top-alt:auto; margin-right:0cm; mso-margin-bottom-alt:auto; margin-left:0cm; text-indent:0cm; mso-pagination:widow-orphan; mso-outline-level:2; font-size:18.0pt; font-family:”Times New Roman”,”serif”; mso-fareast-font-family:”Times New Roman”; font-weight:bold;} p {mso-style-priority:99; mso-margin-top-alt:auto; margin-right:0cm; mso-margin-bottom-alt:auto; margin-left:0cm; text-indent:36.0pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:”Times New Roman”,”serif”; mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;} span.2 {mso-style-name:”หัวเรื่อง 2 อักขระ”; mso-style-priority:9; mso-style-unhide:no; mso-style-locked:yes; mso-style-link:”หัวเรื่อง 2″; mso-ansi-font-size:18.0pt; mso-bidi-font-size:18.0pt; font-family:”Times New Roman”,”serif”; mso-ascii-font-family:”Times New Roman”; mso-fareast-font-family:”Times New Roman”; mso-hansi-font-family:”Times New Roman”; mso-bidi-font-family:”Times New Roman”; font-weight:bold;} span.mw-headline {mso-style-name:mw-headline; mso-style-unhide:no; mso-style-parent:””;} .MsoChpDefault {mso-style-type:export-only; mso-default-props:yes; font-size:10.0pt; mso-ansi-font-size:10.0pt; mso-bidi-font-size:10.0pt; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-fareast-font-family:Calibri; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-bidi-font-family:”Cordia New”;} @page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:72.0pt 72.0pt 72.0pt 72.0pt; mso-header-margin:36.0pt; mso-footer-margin:36.0pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} –>

วรรณยุกต์

เนื่องจากล้านนาได้นำเอาระบบการเขียนของมอญมาใช้โดยแทบจะไม่มีการปรับเปลี่ยนเลยและภาษามอญเองก็เป็นภาษาที่ไม่มีวรรณยุกต์ ดังนั้นในอดีตจึงไม่ปรากฏว่ามีการใช้เครื่องหมายวรรณยุกต์ในภาษาล้านนาเลย (เคยมีการถกเถียงกันเรื่องชื่อของล้านนาว่าจริงๆแล้วชื่อ “ล้านนา” หรือ “ลานนา” กันแน่ แต่ในที่สุดก็ได้ข้อสรุปว่า “ล้านนา”) จนกระทั่งในระยะหลังเมื่ออิทธิพลของสยามแผ่เข้าไปในล้านนาจึงปรากฏการใช้รูปวรรณยุกต์ในภาษาล้านนา

ภาษาล้านนาสามารถผันได้ 6 เสียง (จริงๆแล้วมีทั้งหมด 7 หรือ 8 เสียง แต่ในแต่ละท้องถิ่นจะใช้เพียง 6 เสียงเท่านั้น) การผันจะใช้การจับคู่กันระหว่างอักษรสูงกับอักษรต่ำจึงทำให้ต้องใช้วรรณยุกต์เพียง 2 รูปเท่านั้น คือ เอก กับ โท (เทียบภาษาไทยกลาง) เช่น
การที่มีรูปวรรณยุกต์เพียง 2 รูปนี้ทำให้เกิดปัญหากับอักษรกลาง คือ ไม่สามารถแทนเสียงได้ครบทั้ง 6 เสียง ดังนั้นจึงอาจอนุโลมให้แต่ละรูปศัพท์แทนการออกเสียงได้ 2 เสียง

วรรณยุกต์


 

คำอธิบาย: Description: http://www.lannaworld.com/maung/study_m17.jpg3. อักษรที่เปลี่ยนรูปร่างลักษณะไปเป็นตัวเชิง คือ

ใส่ความเห็น

Filed under ตัวอย่างการเขียนอักษรล้านนาและบทเรียนเบื้องต้น, ภาษาล้านนา

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s