นางวัณณะมาลี

นางวัณณะมาลี
นางวัณณะมาลี เป็นนางเอกจากวรรณกรรมเรื่องสมาสหรือคำฉันท์วัณณะมาลี เนื้อเรื่อง มีอยู่ว่า 

นางวัณณะมาลี ธิดาของเศรษฐีชาวเมืองทิปายา ได้เสกสมรสกับเจ้าชายรัตนะ โอรสของพระยาเจ้าเมืองทิปายา ภายหลัง จากอภิเษกสมรสแล้ว พระสวามีถูกขับไล่ออกจากเมือง เพราะแอบไปมีสัมพันธ์ฉันชู้สาวกับนางสนมคนหนึ่งของพระบิดา เมื่อเจ้าชายรัตนะเดินทางออกจากบ้านเมืองนั้น นางวัณณะมาลีได้ขอติดตามไปด้วย และได้ใช้สติปัญญาช่วยให้พระสวามีประสบ ผลสำเร็จหลายประการ จนกระทั่งได้รับอภัยโทษ และเดินทางกลับไปครองเมืองทิปายาในที่สุด

บทบาทอันโดดเด่นที่แสดงให้เห็นถึงสติปัญญา และความเฉลียวฉลาดของนางวัณณะมาลี นั้น เป็นตอนที่มาอาศัยอยู่ที่ ศาลานอกเมือง ในเวลาเดียวกันกับที่นางปทุมมาวดี ราชธิดาของพระยาเจ้าเมืองทันตบุราเสด็จมาอาบน้ำในสระ บทสนทนา ของเจ้าชายรัตนะกับนางวัณณะมาลี รวมทั้งการแสดงท่าทางเพื่อส่งความหมายของนางปทุมมาวดี ซึ่งนางวัณณะมาลีสามารถ ทราบชื่อเมือง ทันตบุรา ชื่อกษัตริย์ และการเข้าไปอาศัยอยู่ในสวนอุทยานนั้น นับเป็นความฉลาดอย่างยิ่งของนาง เช่น

ว่าจอมขวัญกำนวดฟั้น ดอกบัวนั้นซัดลงดิน
เป็นอาจิณหื้อชื่นสู้ บอกหื้อรู้ชื่อเมืองนาง
บ่ใช่การอันอื่นไส้ ชื่อเมืองไธ้ว่าทันตบุรา
ถัดนั้นมาสืบไปภายหน้า นางแว่นฟ้ากุมารี
ว่านางจอมขวัญเสรีหน่อเหน้า บอกชื่อแม่เค้าแม่มาดา
ชื่อนันทวตีเทวีแก้ว เป็นใหญ่แล้วหมื่นหกพัน
นางนั้นนาชมชื่นสู้ บอกหื้อรู้ชื่อตัวนาง
บ่ใช่การอันอื่นไส้ นามชื่อไธ้ปทุมมาวดี

ส่วนอีกตอนหนึ่งเป็นการทำอุบายบวชเป็นฤาษีณี หรือระสีณี ล่อหลอกนางปทุมมาวดี นำช้างฉัททันต์และเงินทองมาให้ เพื่อใช้ในการรักษาโรค หลังจากนั้นจึงพากันหลบหนีออกจากเมืองทันตบุรา เมื่อถูกติดตามอย่างกระชั้นชิด จึงใช้เงินทอง ที่เตรียมมานั้น หว่านโปรยให้ทหารแย่งกันเก็บ เช่น

ระสิณีหากบอกข้า หื้อเจ้าฟ้ารีบเร็วทำ
ช้างฉัททันต์ตัวหนึ่งแล้ว เงินคำแก้วมากนานา
จักสังขยาอ่านนับหื้อ ล้านโกฏิตื้อแต่งดามา
ดาทันใจคันพร้อมแล้ว เรียกลูกแก้วยอดนารี
ริพลแก้วจิ่งมาทันท้าวผู้เผ้า จิ่งทันเจ้าที่กลางทาง
บริวารวังแวดไว้ ยังท้าวไธ้ราชราชา
เมื่อนั้นนา
ท้าวบุตตาตนผ่านเผ้า เงินคำเจ้าหว่านผายลง
เงินคำแก้วรีบเร็วรา

นอกจากสติปัญญาอันเฉลียวฉลาดแล้ว นางวัณณะมาลียังมีจิตใจอันแสนประเสริฐ นับตั้งแต่ครั้งแรกที่พบกัน เมื่อเจ้าชายรัตนะทดลองใจ โดยถ่มน้ำลายรด ในขณะที่นางลงไปเก็บดินสอให้ ครั้งที่สองเป็นตอนที่เจ้าชายรัตนะถูกขับออกจากเมือง ซึ่งนางวัณณะมาลีปลอมตัวเป็นผู้ชายติดตามไปด้วย และครั้งที่สามเป็นตอนที่เจ้าชายรัตนะหลงเสน่ห์นางปทุมมาวดี จนกระทั่ง ทั้งสองลอบ วางยาพิษไว้ในอาหาร แต่นางวัณณะมาลีก็ไม่โกรธเคือง มิหนำซ้ำยังช่วยเจ้าชายรัตนะวางแผน พานางปทุมมาวดีหนี กลับไปยังเมืองทิปายา ความใจกว้างในการยอมรับผู้หญิงอื่นนี้ นางวัณณะมาลีบอกกับพระสวามีว่า หากไม่พานางปทุมมาวดีไปด้วย ก็จะเป็นเวรกรรมแก่กัน ดังนี้

เมื่อนั้นนา
นางจอมขวัญปัญญากว้าง เตือนเจ้าช้างราชผัวมัน
ว่าจอมผางเหยหน่อเหน้า อย่าฟั่งฟ้าวหน่ายชังมัน
ใจเพาพันยังผันข้อง อย่าซัดน้องเที่ยงเป็นเวร

จิตใจอันประเสริฐของนางวัณณะมาลี เป็นความขัดแย้งกับวัฒนธรรมความเชื่อของไทย ที่ว่า “เสียทองเท่าหัว ไม่ยอมเสียผัวให้ใคร”

อนึ่ง การที่นางวัณณะมาลียินดีให้ผัวของตนมีผู้หญิงอื่นด้วยนั้น แสดงให้เห็นถึงสังคมยุคโบราณที่ผู้ชายเป็นใหญ่ ดังนั้น จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่ขุนแผนจะมีคนรักหลายคน และพระลอมี พระเพื่อน พระแพงในเวลาเดียวกัน ทั้งนี้ คติดังกล่าวแม้ว่า จะเปลี่ยนไปในสังคม “ผัวเดียวเมียเดียว” แต่การมีภรรยาหลายคนยังปรากฏอยู่ในสังคมปัจจุบัน เช่น ชนเผ่าม้งบนดอยช่างเคี่ยน จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งผู้นำหมู่บ้านมีภรรยาอยู่ร่วมชายคาเดียวกัน 3 คน ในทำนองเดียวกัน จารีตประเพณีบางอย่างนั้น ก็ขึ้นอยู่กับความเชื่อของแต่ละท้องถิ่นด้วย เช่น ชาวอิสลามมีภรรยาได้ 4 คน เป็นต้นด้วยเหตุนี้ จึงอาจจะกล่าวได้ว่า “สังคมสมมติ” ในสมาสวัณณะมาลีนั้น ไม่มีแรงกดดันต่อนางเอก แต่อย่างใดในการที่จะยินดีให้พระเอกมีนางรองอีกคนมาร่วมชายคา ตรงกันข้ามกลับเป็นการส่งเสริมบารมีอีกด้วยซ้ำไป

ใส่ความเห็น

Filed under นางในวรรณกรรมล้านนา

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s