ค่าว, คร่าว, ฅ่าว

คร่าว, ฅ่าว (อ่าน ว่า “ค่าว”) เป็นฉันทลักษณ์ที่ชาวบ้านล้านนานิยมใช้กันมากที่สุด ดังจะเห็นได้จากการใช้คำประพันธ์ประเภทนี้อย่างกว้างขวาง คือใช้ในการแต่ง

– คร่าวก้อม ซึ่งเป็นโวหารที่กินใจ หรือ สุภาษิตสั้นๆ ที่มักใช้ประกอบการสนทนา

– คำคร่าวคำเครือ เป็นสำนวนแบบฉบับที่หนุ่มสาวใช้เจรจาเป็นโวหารรัก

– คร่าวใช้ เป็นจดหมายที่มีไปมาระหว่างหนุ่มสาว เทียบได้กับเพลงยาวของภาคกลาง

– คร่าวร่ำ ใช้พรรณนาเหตุการณ์ต่างๆ คล้ายกับจดหมายเหตุ เช่น คร่าวร่ำน้ำนอง คร่าวร่ำครัวทานสลากย้อม คร่าวร่ำครูบาศรีวิชัย

– คร่าวธัมม์ ใช้ในการแต่งเรื่องชาดก ซึ่งมีลักษณะคล้ายเรื่องประเภท จักรๆวงศ์ๆ เพื่ออ่านและเล่าสู่กันฟังทั่วไป เช่น หงส์หิน เจ้าสุวัตรนางบัวฅำ ก่ำกาดำ เป็นต้น

คุณสมบัติของนักแต่งค่าว มีดังนี้
1 ) มีใจรักในการแต่งค่าวและเป็นคนอารมณ์สุนทรีย์
2 ) ถ้าแต่งกลอนเป็น จะทำให้แต่งค่าวได้ง่ายขึ้น
3 ) รู้ฉันทลักษณ์ค่าว ได้แก่ สัมผัส และเสียงวรรณยุกต์
4 ) แยกเสียงโทและเสียงตรีออก จะทำให้แต่งค่าวได้ไพเราะยิ่งขึ้น

คร่าว 1 บท มี 3 บาท (3 บรรทัด) บาทละ 4 วรรค โดยในบทเริ่มต้นจะแตกต่างจากบทที่สองและต่อๆไป ผู้แต่งสามารถแต่งคร่าวได้โดยไม่จำกัดความยาว แต่ในกรณีที่แต่ง คร่าวร่ำ คร่าวใช้ และ คร่าวธัมม์ หรือ วรรณกรรมชาดก ที่นำมาแต่งด้วยคร่าวนั้น มักจะลงท้ายด้วยโคลงสอง

ผังค่าวแบบที่ 1

จากหนังสือวรรณกรรมล้านนา ของ ศาสตราจารย์ ดร. อุดม รุ่งเรืองศรี

บทแรก 3 บรรทัด บทต่อๆไป ใช้เหมือนบทที่สอง

ผังค่าวแบบที่ 2

จากกระทู้สอนค่าวของอาจารย์พูนอุดม คนเขลางค์

ผังค่าวบทที่ 1-2

(สีเขียวแทนเสียงสามัญ)

ตัวอย่างค่าวบทที่ 1
“ สะหลียินดี หมู่พี่หมู่น้อง ที่มาอ่านถ้อง ค่าวซอเป๋นสาย
หลายเมืองแท้นั้น เมืองน่านมาก๋าย เชียงใหม่เชียงราย มาร่วมสืบสร้าง
ตึงแม่ฮ่องสอน เมืองแพร่เคียงข้าง เชิญชวนหมู่เฮา พร้อมพรัก ”

ตัวอย่างค่าวบทที่ 2

“ ลำพูนลำปาง ก็ว่างมาทัก พะเยาร่วมเข้า มาไจ
มาแต่งค่าวจ๊อย ม่วนงันหัวใจ๋ เชิญมาทางใน หมั่นแวะหมั่นเข้า
ค่าวซอของเฮา ตึงดีแท้เจ้า มาเต๊อะเชิญมา ช่วยค้ำ ”

ผังค่าวบทสุดท้าย

ตัวอย่างค่าวบทสุดท้าย

” แต่งหื้อม่วนงัน บ่มีชอกช้ำ มาแต่งค่าวสร้อย ซอใย
ก็ขอลาไป สุดปล๋ายเท่าอี้ เท่านี้สู่กั๋นฟัง ก่อนแลนายเหย. ”

ผังค่าวแบบที่ 3

เป็นแบบที่กำหนดการสัมผัสมากที่สุด เส้นสีแดงกับสีน้ำเงิน สามารถเลือกสัมผัสคำใดคำหนึ่งก็ได้

ที่มา : http://www.mod-fuse.com/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=75

 

ใส่ความเห็น

Filed under กวีล้านนา

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s