กวี

กวี

หมายถึง ผู้รู้ ผู้เชี่ยวชาญในศิลปะการประพันธ์บทกลอน มักใช้คำนี้ในภาษาแบบแผนหรือภาษาการประพันธ์ โดยปริยาย หมายถึง ผู้ชำนาญในการประพันธ์ ไม่ว่าจะเป็นบทร้อยกรอง หรือวรรณกรรมรูปแบบอื่นๆ โดยมีความหมายในเชิงยกย่อง

ในทางวรรณคดี มักจะแบ่งเป็นกวีเป็น 4 ประเภท ตามลักษณะการแต่ง คือ

  1. จินตกวี หมายถึง กวีที่แต่งโดยความคิดของตนได้แก่ วรรณคดีประเภทที่เกิดจากจินตนาการของผู้แต่งหรือกวีเอง เช่น เรื่องพระอภัยมณี ของสุนทรภู่ เรื่องมัทนะพาธา ของรัชกาลที่ 6 เรื่องเห็นแก่ลูกของ “พระขรรค์เพชร” เป็นต้น
  2. สุตกวี หมายถึง กวีที่แต่งโดยได้ฟังมา ได้แก่ เรื่องที่แต่งตามที่เล่าสืบกันมา อาทิ เสือโคคำฉันท์ และ สมุทรโฆษคำฉันท์ เป็นต้น
  3. อรรถกวี คือ กวีที่แต่งตามความจริง ได้แก่ เรื่องที่แต่งตามเหตุการณ์หรือหลักความเป็นจริง เช่น เรื่อง ลิลิตยวนพ่ายและลิลิตตะเลงพ่าย เป็นต้น
  4. ปฏิภาณกวี คือ กวีที่แต่งบทกวีได้สดๆ ทันทีโดยไม่ต้องเตรียมมาก่อนได้แก่ เรื่องที่แต่งด้วยไหวพริบที่คิดขึ้นเองโดยทันทีทันใด เช่น โคลงที่ศรีปราชญ์พูดกับนายประตู เป็นต้น

แต่ในปัจจุบัน คำว่า “กวี” มีความหมายที่กว้างมากขึ้น ไม่เพียงแต่หมายถึงผู้แต่งร้อยกรองเพียงอย่างเดียว หากยังหมายถึง ผู้มีฝีมือในการแต่งวรรณกรรมในรูปแบบอื่นๆ เช่น นวนิยาย เรื่องสั้น วรรณกรรมมุขปาฐะ (แต่งปากเปล่า ด้วยการขับ ร้อง หรือเล่า โดยไม่บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร) เช่น กวีซีไรต์ มีทั้งผู้แต่งร้อยแก้ว และร้อยกรอง ขณะที่เรียกผู้ชำนาญในการแต่งเพลง ว่า คีตกวี

กวีล้านนา

หมายถึง กวีที่ใช้ภาษาล้านนาในการแต่งกลอน เพลง หรือวรรณกรรมรูปแบบอื่นๆ โดยที่กวีล้านนานั้นจะมีเอกลักษณ์ในการแต่งกลอน ซึ่งกลอนที่นิยมในการแต่ง ก็คือ ค่าว และ กะโลงซึ่งเป็นกลอนของล้านนา ทำให้มีความเป็นเอกลักษณ์ของตนเอง

โดยกวีสมัยใหม่นั้น จะร้องเพลงที่เป็นภาษาคำเมือง หรือล้านนานั่นเอง

ค่าว

” ค่าว ” หมายถึงคำประพันธ์ที่มีลักษณะร้อยสัมผัสสอดเกี่ยวกันไปแบบร่ายและจบลงด้วยโคลงสองหรือโคลงสามสุภาพ  มีหลายชนิดคือ เรื่องที่ปรากฏในเทศนาธรรม เรียกว่า ” ค่าวธรรม ” ถ้าแต่งเป็นจดหมายรักเรียกว่า ” ค่าวใช้ ” ถ้านำไปอ่านเป็นทำนองเสนาะเรียกว่า “ค่าวซอ” หรือ “เล่าค่าว ” และถ้าหากเป็นการขับลำนำตอนไปแอ่วสาวเรียกว่า ” จ๊อย ” แม้ชาวบ้านที่พูดคล้องจองกันเรียกว่า ” อู้เป็นค่าวเป็นเครือ ”

รายละเอียดของ ค่าว สามารถ ติดตามต่อได้ในรายละเอียดเรื่อง ค่าว ภายในเว็บไซท์


กะโลง

” กะโลง ” หรือ ” กั่นโลง ” เป็นคำประพันธ์ที่บังคับวรรณยุกต์ 2 รูป คือ เอกกับโท และบังคับสัมผัส มีหลักฐานเชื่อว่าเป็นคำประพันธ์ของล้านนาและไทยอิสานก่อนที่จะแพร่หลายมายังภาคกลาง เช่น ลิลิตพระลอ โคลงนิราศหริภุญชัย กะโลงจะคล้ายกับโคลงสี่สุภาพของภาคกลาง

ผังกะโลง



ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s