Tag Archives: ค่าว

Subject Guide = กวีล้านนา

Subject Guide ที่จัดทำขึ้นนี้ อ้างอิงทรัพยากรสารสนเทศ ของ หอสมุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สามารถหาเล่มจริงได้ที่ หอสมุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ นะครับ

หนังสือเกี่ยวกับกวีและบทกวี

- กวีล้านนา / ชมรมฟื้นฟูกวีล้านนาไทย

- กำสรวจพระยาพรหมฯ : คร่าวสีบทและคำจ่มของพระยาพรหมโวหาร / อุดม รุ่งเรืองศรี

- คร่าวคำสอนประทัด 5 เส้น / อุดม รุ่งเรืองศรี

- คร่าวเชียงแสนแตก / ไพฑูรย์ ดอกบัวแก้ว

- คร่าวรับเสด็จพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นพิชิตปรีชากร / พระยาพรหมโวหาร ; ยุทธพร นาคสุข บรรณาธิการ

- คร่าวร่ำชาวบ้านบวกค้าง สันกำแพง อพยพไปอยู่เชียงแสน / ขุนบวกค้างคนึงกิจ

- คร่าวร่ำตำนาน พระบรมธาตุศรีจอมทอง / พ่อน้อยติ๊บ ใจมณี

- คร่าวฮ่ำ คำสอน : ภาษาและวรรณกรรมเมืองล้านนา / สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่

- ค่าวใช้อ้ายบ่าว / ทวี สมหวัง

- แบบฝึกการแต่งค่าวฮ่ำแบบโบราณล้านนาไทย / โดย ศิริพงศ์ วงศ์ไชย

- รวมบทร้อยกรอง / พระครูสีลสังวราภิรัต

- ลองผ่อ – ลองดู ค่าวจ๊อย ค่าวฮ่ำ ซอ เพลง / โดย พงษ์ศักดิ์ ถนอมจิตต์

- โลกนีติคำค่าว / พระครูอดุลสีลกิตติ์ (ประพัฒน์ ฐานวุฑโฒ) บรรณาธิการ

- สุภาษิตคำคร่าว / สนั่น ธรรมธิ

วิทยานิพนธ์

- การวิเคราะห์คุณค่าวรรณกรรมคร่าวร่ำ 700 ปี เมืองเชียงใหม่= Analysis of literature value of Krao Ram 700 Pii Mueang Chiang Mai / นิตยา มูลปินใจ

- การศึกษาเปรียบเทียบวรรณกรรมเรื่อง นางอุทธรา / วรปฐมา คำหมู่

ชื่อกวีล้านนาที่มีชื่อเสียงในอดีต

เจ้าสุริยวงศ์ (คำตัน สิโรรส)

ท้าวสุนทรพจนกิจ

ศรีวิไชย (โข้)

พระยาปัญญาพิทธาจารย์ (พระยาพื้น)

พญาพรหมโวหาร

พระยาโลมาวิสัย

พระอุตตรารามเถระ

พระพรหมราชปัญญา

พระสุวัณณรังสีเถระ

พระพุทธพุกาม และพระพุทธญานเจ้า

พระรัตนปัญญาเถระ

เจ้ากาวิละ

พญามังราย

พระสิริมังคลาจารย์

พระญาณกิตติเถระ

พระโพธิรังสีเถระ

ใส่ความเห็น

Filed under กวีล้านนา

ค่าว, คร่าว, ฅ่าว

คร่าว, ฅ่าว (อ่าน ว่า “ค่าว”) เป็นฉันทลักษณ์ที่ชาวบ้านล้านนานิยมใช้กันมากที่สุด ดังจะเห็นได้จากการใช้คำประพันธ์ประเภทนี้อย่างกว้างขวาง คือใช้ในการแต่ง

- คร่าวก้อม ซึ่งเป็นโวหารที่กินใจ หรือ สุภาษิตสั้นๆ ที่มักใช้ประกอบการสนทนา

- คำคร่าวคำเครือ เป็นสำนวนแบบฉบับที่หนุ่มสาวใช้เจรจาเป็นโวหารรัก

- คร่าวใช้ เป็นจดหมายที่มีไปมาระหว่างหนุ่มสาว เทียบได้กับเพลงยาวของภาคกลาง

- คร่าวร่ำ ใช้พรรณนาเหตุการณ์ต่างๆ คล้ายกับจดหมายเหตุ เช่น คร่าวร่ำน้ำนอง คร่าวร่ำครัวทานสลากย้อม คร่าวร่ำครูบาศรีวิชัย

- คร่าวธัมม์ ใช้ในการแต่งเรื่องชาดก ซึ่งมีลักษณะคล้ายเรื่องประเภท จักรๆวงศ์ๆ เพื่ออ่านและเล่าสู่กันฟังทั่วไป เช่น หงส์หิน เจ้าสุวัตรนางบัวฅำ ก่ำกาดำ เป็นต้น

คุณสมบัติของนักแต่งค่าว มีดังนี้
1 ) มีใจรักในการแต่งค่าวและเป็นคนอารมณ์สุนทรีย์
2 ) ถ้าแต่งกลอนเป็น จะทำให้แต่งค่าวได้ง่ายขึ้น
3 ) รู้ฉันทลักษณ์ค่าว ได้แก่ สัมผัส และเสียงวรรณยุกต์
4 ) แยกเสียงโทและเสียงตรีออก จะทำให้แต่งค่าวได้ไพเราะยิ่งขึ้น

คร่าว 1 บท มี 3 บาท (3 บรรทัด) บาทละ 4 วรรค โดยในบทเริ่มต้นจะแตกต่างจากบทที่สองและต่อๆไป ผู้แต่งสามารถแต่งคร่าวได้โดยไม่จำกัดความยาว แต่ในกรณีที่แต่ง คร่าวร่ำ คร่าวใช้ และ คร่าวธัมม์ หรือ วรรณกรรมชาดก ที่นำมาแต่งด้วยคร่าวนั้น มักจะลงท้ายด้วยโคลงสอง

ผังค่าวแบบที่ 1

จากหนังสือวรรณกรรมล้านนา ของ ศาสตราจารย์ ดร. อุดม รุ่งเรืองศรี

บทแรก 3 บรรทัด บทต่อๆไป ใช้เหมือนบทที่สอง

ผังค่าวแบบที่ 2

จากกระทู้สอนค่าวของอาจารย์พูนอุดม คนเขลางค์

ผังค่าวบทที่ 1-2

(สีเขียวแทนเสียงสามัญ)

ตัวอย่างค่าวบทที่ 1
“ สะหลียินดี หมู่พี่หมู่น้อง ที่มาอ่านถ้อง ค่าวซอเป๋นสาย
หลายเมืองแท้นั้น เมืองน่านมาก๋าย เชียงใหม่เชียงราย มาร่วมสืบสร้าง
ตึงแม่ฮ่องสอน เมืองแพร่เคียงข้าง เชิญชวนหมู่เฮา พร้อมพรัก ”

ตัวอย่างค่าวบทที่ 2

“ ลำพูนลำปาง ก็ว่างมาทัก พะเยาร่วมเข้า มาไจ
มาแต่งค่าวจ๊อย ม่วนงันหัวใจ๋ เชิญมาทางใน หมั่นแวะหมั่นเข้า
ค่าวซอของเฮา ตึงดีแท้เจ้า มาเต๊อะเชิญมา ช่วยค้ำ ”

ผังค่าวบทสุดท้าย

ตัวอย่างค่าวบทสุดท้าย

” แต่งหื้อม่วนงัน บ่มีชอกช้ำ มาแต่งค่าวสร้อย ซอใย
ก็ขอลาไป สุดปล๋ายเท่าอี้ เท่านี้สู่กั๋นฟัง ก่อนแลนายเหย. ”

ผังค่าวแบบที่ 3

เป็นแบบที่กำหนดการสัมผัสมากที่สุด เส้นสีแดงกับสีน้ำเงิน สามารถเลือกสัมผัสคำใดคำหนึ่งก็ได้

ที่มา : http://www.mod-fuse.com/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=75

 

ใส่ความเห็น

Filed under กวีล้านนา